Na jaką wysokość można budować na Księżycu? Liczby, fizyka, perspektywy
Kiedy myślimy o wysokich budowlach (superkonstrukcje), przywołujemy Burj Khalifa — ponad 800 metrów, symbol granicy tego, co „da się” zrobić. Granicy, która w potocznym odbiorze wydaje się niemal absolutna. A co, jeśli zmienimy nie projekt… tylko planetę?
Ten tekst próbuje odpowiedzieć na pozornie proste pytanie: jak wysoko można budować na Księżycu? Nie w sensie architektonicznym czy logistycznym, lecz fizycznym i inżynierskim.
Czym ten wpis nie jest
Celowo pomijam transport materiałów, proces budowy, degradację w czasie, promieniowanie, mikrometeoroidy oraz koszty.
Te aspekty są istotne — ale nie one są osią niniejszych rozważań.
Warto również zaznaczyć, że w wielu miejscach tekst wykracza poza poziom popularnonaukowy i przechodzi w obszar uproszczonej analizy inżynierskiej.
Nie jest to próba tworzenia wizji ani efektownego scenariusza, lecz porządkowania problemu przy użyciu fizyki i liczb.
Czym ten wpis jest
To eksperyment myślowy oparty na liczbach, a nie wizjonerski esej. Skupiam się na tym, co naprawdę ogranicza wysokość konstrukcji: grawitacji, masie własnej oraz wytrzymałości materiałów.
Zaczynamy od Ziemi nie po to, by ją kopiować, lecz dlatego, że to jedyny punkt odniesienia, który wszyscy intuicyjnie rozumiemy. najwyższa budowla powstał w ziemskiej grawitacji a na Księżycu ludzie ważą kilkukrotnie mniej, konstrukcja może być lekka — nawet „pusta” w środku — a grawitacja zmienia reguły gry.
I właśnie od tego momentu zaczyna się właściwa część analizy.
Punkt odniesienia: Burj Khalifa i ziemska intuicja
Najwyższą budowlą wzniesioną przez człowieka jest dziś Burj Khalifa — 828 metrów wysokości. W powszechnym odbiorze to niemal granica możliwości: wyżej „już się nie opłaca”, „nie da się”, „nie ma sensu”.
Warto jednak zauważyć, że wieżowiec ten powstał w specyficznych warunkach:
- grawitacja 9,81 m/s²,
- konieczność przenoszenia ciężaru własnego oraz tysięcy ludzi,
- wymóg instalacji wind, klatek schodowych i systemów technicznych,
- architektura zoptymalizowana pod funkcję mieszkalną, a nie czysty limit wysokości.
Czy fizyka rzeczywiście stawia tu nieprzekraczalną barierę?
Proste równanie, które wiele wyjaśnia
Jeśli odrzucimy wymagania architektoniczne i skupimy się wyłącznie na mechanice, wysokość konstrukcji ogranicza w pierwszym przybliżeniu własny ciężar materiału. W najprostszej postaci:
h_max = σ / (ρ · g)
Gdzie:
- σ — wytrzymałość materiału na ściskanie,
- ρ — gęstość materiału,
- g — przyspieszenie grawitacyjne.
To równanie nie mówi jeszcze jak budować. Mówi jedynie kiedy materiał zaczyna przegrywać z własną masą — gdy ciśnienie u podstawy przekracza wytrzymałość materiału.
Ziemia: konkretne liczby
Podstawmy wartości dla typowych materiałów konstrukcyjnych:
Dla stali konstrukcyjnej:
- σ = 250 MPa = 250 × 10⁶ Pa
- ρ = 7 850 kg/m³
- g = 9,81 m/s²
h_max = (250 × 10⁶) / (7 850 × 9,81) ≈ 3 247 m ≈ 3,2 km
Dla betonu:
- σ = 30 MPa = 30 × 10⁶ Pa
- ρ = 2 400 kg/m³
- g = 9,81 m/s²
h_max = (30 × 10⁶) / (2 400 × 9,81) ≈ 1 274 m ≈ 1,3 km
Fizyczny limit wysokości pełnej, masywnej konstrukcji na Ziemi leży więc w okolicach kilku kilometrów.
Burj Khalifa ze swoimi 828 metrami znajduje się zatem bliżej praktycznego maksimum, niż mogłoby się wydawać — szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że nie jest to pełna kolumna materiału, lecz skomplikowana konstrukcja z pustymi przestrzeniami, windami i infrastrukturą.
Księżyc: ta sama fizyka, inne liczby
Na Księżycu sytuacja zmienia się radykalnie już na poziomie podstawowych parametrów:
- grawitacja: 1,62 m/s² (ok. 16,5% ziemskiej),
- ciężar ludzi i wyposażenia: sześciokrotnie mniejszy,
- brak potrzeby przenoszenia obciążeń typowych dla budynków mieszkalnych.
To oznacza, że to samo równanie zaczyna działać na zupełnie inną skalę. Nie dlatego, że materiały są magicznie lepsze — lecz dlatego, że grawitacja przestaje być głównym wrogiem.
Ile to właściwie jest „sześć razy mniej”?
Dla tej samej stali konstrukcyjnej, która na Ziemi pozwala na około 3,2 km, na Księżycu otrzymujemy:
h_max (Księżyc) = (250 × 10⁶) / (7 850 × 1,62) ≈ 19 600 m ≈ 20 km
Dla betonu (limit ziemski ~1,3 km):
h_max (Księżyc) ≈ 7 900 m ≈ 8 km
Dla zaawansowanych materiałów kompozytowych możliwy zakres to 25-40 km.
Dla włókien węglowych (σ ~3-7 GPa, ρ ~1600 kg/m³): h_max = (3-7 × 10⁹) / (1600 × 1,62) ≈ 115-270 km (teoretyczny limit)
Jednak konstrukcja kratowa wykorzystuje tylko ~5-10% materiału jako elementy nośne, co daje praktyczny zakres 25-40 km przy zachowaniu zapasów wytrzymałościowych.
Dlaczego na Ziemi nie budujemy konstrukcji powyżej 3 km?
Tutaj wchodzi kwestia sensu i opłacalności:
- koszty rosną wykładniczo z wysokością,
- brak praktycznego zastosowania dla takiej konstrukcji,
- ekstremalne wymagania dotyczące wind i infrastruktury,
- problemy z wiatrem i drganiami,
- ograniczone zyski komercyjne.
Warto zauważyć, że od ukończenia Burj Khalifa (2010) powstały technologie umożliwiające budowę konstrukcji jeszcze wyższych — istnieją plany wieżowców przekraczających 1 km — ale są one cały czas odwlekane z przyczyn ekonomicznych, nie technicznych. Dlatego posługuję się „zrealizowanym” przykładem jako punktem odniesienia.
Sensowny zakres projektowy na Księżycu
20-40 km to granice fizyczne dla masywnych konstrukcji z konkretnych materiałów. W praktyce mówimy jednak o czymś innym:
- lekkiej kratownicy,
- konstrukcji masztowej lub wieżowej,
- strukturze, której większość to próżnia między elementami nośnymi.
Realistyczny zakres dla takiej budowli na Księżycu to 10–20 km — zakres, w którym:
- 10 km odpowiada obciążeniom jak ~1,6 km na Ziemi (znacznie poniżej limitu),
- 20 km odpowiada ~3,2 km na Ziemi (wciąż bezpieczny margines),
- konstrukcja pozostaje w zakresie sprawdzonych technik inżynierskich.
Dla porównania: konstrukcja 15 km na Księżycu byłaby ekwiwalentem obciążeniowym budynku ~2,5 km na Ziemi — ambitnego, ale całkowicie wykonalnego z dzisiejszą technologią.
Nie potrzebujemy nowych materiałów. Potrzebujemy tylko mniejszej grawitacji.
Kluczowy moment: to nie musi być „wieżowiec”
Porównanie z Burj Khalifa jest użyteczne jako punkt odniesienia — ale teraz musimy je porzucić. Na Księżycu nie budujemy wieżowca w ziemskim sensie.
Zamiast tego mówimy o:
- wieży widokowej lub obserwacyjnej — kilka platform, nie setki pięter,
- maszcie komunikacyjnym lub naukowym — anteny, czujniki, minimalna masa użytkowa,
- lekkiej kratownicy zamiast pełnej bryły — większość to próżnia między elementami,
- konstrukcji, której celem jest wysokość, nie funkcja mieszkalna.
Tego typu struktury:
- nie wymagają klatek schodowych ani wind (albo wymagają jednej, nie dziesiątek),
- nie muszą przenosić tysięcy ludzi i ich wyposażenia,
- nie potrzebują pełnych stropów, ścian działowych, instalacji sanitarnych,
- są w większości „puste” — nośna jest sama szkieletowa struktura.
W efekcie masa przypadająca na metr wysokości może spaść o 1-2 rzędy wielkości w porównaniu z klasycznym wieżowcem.
Co to zmienia w praktyce
Jeśli łączymy:
- 6-krotnie mniejszą grawitację,
- eliminację obciążeń użytkowych (brak mieszkańców, mebli, instalacji),
- przejście na konstrukcję kratową zamiast masywnej,
- rezygnację z większości infrastruktury wewnętrznej,
— wtedy wysokość przestaje być problemem architektonicznym (jak zaprojektować przestrzeń dla ludzi), a staje się pytaniem czysto inżynierskim: jaki materiał, jaka geometria, jak zapewnić stabilność.
I właśnie w tym miejscu kończy się porównanie z Ziemią — a zaczyna się prawdziwa skala księżycowych możliwości.
Od teorii do praktyki: co naprawdę ogranicza wysokość
Do tej pory operowaliśmy prostym równaniem h_max = σ / (ρ · g), które wyznacza teoretyczną granicę, gdy materiał przegrywa z własną masą. Ale realna konstrukcja musi zmierzyć się z czymś więcej.
Trzy poziomy ograniczeń
Poziom 1: Wytrzymałość materiału (to, co już przerobiliśmy)
- Czy materiał wytrzyma ciśnienie u podstawy?
- Odpowiedź: stal na Księżycu teoretycznie ~20 km, kompozyty nawet więcej
Poziom 2: Wyboczenie i smukłość
- Smukła konstrukcja może wygiąć się w bok zanim materiał osiągnie wytrzymałość
- Kluczowy parametr: smukłość λ = h/r (wysokość / promień podstawy)
- Dla λ > 100-150, wyboczenie staje się dominującym problemem
Poziom 3: Stabilność dynamiczna
- Drgania własne konstrukcji
- Kompensacja termiczna (dzień/noc na Księżycu: różnica ~300°C)
- Mikrometeoroidy, słabe wstrząsy sejsmiczne
Kiedy uproszczenia przestają działać
Dla wieży o wysokości h i promieniu podstawy r:
Smukłość: λ = h/r
| Wysokość | r (dla λ=100) | r (dla λ=150) | Status |
|---|---|---|---|
| 5 km | 50 m | 33 m | Bezpieczne |
| 10 km | 100 m | 67 m | Ambitne, ale OK |
| 15 km | 150 m | 100 m | Granica sprawdzonych metod |
| 20 km | 200 m | 133 m | Wyboczenie staje się krytyczne |
Obserwacja: Im wyżej, tym bardziej „gruba” musi być podstawa — co zwiększa masę, co z kolei obniża h_max.
To klasyczny trade-off inżynierski: teoretycznie możesz 20 km, ale praktycznie projekt staje się nierealizowalny ze względu na rosnącą masę podstawy.
Drgania własne i brak atmosfery
Na Ziemi wysokie konstrukcje są tłumione przez opór powietrza. Na Księżycu tego nie ma.
Pierwsza częstotliwość drgań własnych wieży (uproszczony model):
f₁ ≈ (1/2π) · √(k/m)
Dla wysokich, smukłych konstrukcji:
- h = 10 km → f₁ ≈ 0,15 Hz (okres ~6,7 s)
- h = 20 km → f₁ ≈ 0,04 Hz (okres ~25 s)
Problem: Przy braku tłumienia atmosferycznego, nawet słabe wzbudzenia (ruch ludzi na platformie, lądowanie pojazdu w pobliżu) mogą wywołać rezonans.
Rozwiązanie:
- Aktywne tłumiki drgań (znane z ziemskich wieżowców)
- Zwiększenie sztywności konstrukcji (= większa masa = mniejsze h_max)
- Ograniczenie obciążeń dynamicznych
Stabilność termiczna: słoń w pokoju
Księżycowy „dzień” trwa 14 dni ziemskich. Różnica temperatur między dniem (+127°C) a nocą (−173°C) wynosi **300°C**.
Dla stalowej konstrukcji o współczynniku rozszerzalności α ≈ 12×10⁻⁶ /°C:
Δh = α · h · ΔT
| Wysokość | Wydłużenie termiczne |
|---|---|
| 5 km | ~18 m |
| 10 km | ~36 m |
| 15 km | ~54 m |
| 20 km | ~72 m |
Co to oznacza w praktyce:
Konstrukcja 15 km może się wydłużyć lub skrócić o 54 metry w ciągu jednego cyklu dzień-noc. To:
- Ogromne naprężenia w połączeniach
- Ryzyko uszkodzenia platform montowanych „na sztywno”
- Konieczność kompensacji termicznej (przeguby dylatacyjne, materiały o niskim α)
Wniosek: Powyżej 15 km termika staje się dominującym wyzwaniem projektowym.
Strefy inżynierskie: co jest realne, a co spekulatywne
Strefa A: < 5 km — „inżyniersko trywialne”
- Sprawdzone metody ziemskie przeskalowane 6×
- Wyboczenie nie jest problemem
- Drgania łatwo kontrolować
- Termika: 18 m dylatacji (do opanowania)
- Margines bezpieczeństwa: >5×
Status: Można budować „od ręki” z dostępnymi materiałami i wiedzą.
Strefa B: 5-15 km — „ambitne, ale wykonalne”
- Wymaga precyzyjnego projektu kratownicy
- Smukłość λ musi być kontrolowana (r > 50-100 m)
- Konieczne tłumiki drgań
- Termika: 18-54 m dylatacji (wymaga kompensacji)
- Margines bezpieczeństwa: 2-3×
Status: Wykonalne z obecną wiedzą inżynierską, ale wymaga staranności i testów.
Realistyczny cel: 10-15 km — to „sweet spot” między ambicją a wykonalnością.
Strefa C: 15-30 km — „wykraczające poza sprawdzone metody”
- Wyboczenie staje się dominującym problemem
- Drgania własne < 0,1 Hz (trudne do kontroli bez aktywnych systemów)
- Termika: 54-108 m dylatacji (wymaga zaawansowanych rozwiązań)
- Konieczność zastosowania:
- Ściągów lub cięgien stabilizacyjnych
- Aktywnej stabilizacji
- Materiałów o bardzo niskim α (kompozyty ceramiczne?)
Status: Możliwe, ale wymagają technologii, których jeszcze nie mamy w skali księżycowej.
Strefa D: > 30 km — „fizycznie możliwe, inżyniersko spekulatywne”
- Wszystkie problemy stref A-C nasilone do maksimum
- Wyboczenie: λ > 200 (ekstremalne wymagania dla podstawy)
- Drgania: f₁ < 0,05 Hz (brak ziemskich analogii)
- Termika: > 100 m dylatacji
- Możliwe „efekty orbitalne” (?) — wieża tak wysoka, że grawitacja na szczycie jest wymiernie mniejsza niż u podstawy
Status: Teoretycznie nie łamie praw fizyki, ale brak analogii i doświadczenia.
Podsumowanie: gdzie leży praktyczna granica?
| Zakres | Status | Kluczowe wyzwanie |
|---|---|---|
| < 5 km | ✅ Sprawdzone | Brak |
| 5-10 km | ✅ Realistyczne | Smukłość, drgania |
| 10-15 km | ⚠️ Ambitne | Termika, wyboczenie |
| 15-20 km | ⚠️ Trudne | Wszystkie powyższe |
| > 20 km | ❌ Spekulatywne | Brak analogii |
Wniosek inżynierski:
Dla wieży widokowej / obserwacyjnej na Księżycu, rozsądny zakres projektowy to:
10-15 km
Uzasadnienie:
- Fizycznie wykonalne z dostępnych materiałów (stal, aluminium)
- Nie wymaga przełomowych technologii
- Mieści się w reżimie, gdzie uproszczenia są wystarczające
- Zapewnia margines bezpieczeństwa 2-3×
- Pozwala uniknąć dominacji termiki i drgań
15 km na Księżycu to ekwiwalent obciążeniowy ~2,5 km na Ziemi — ambitne, ale w pełni wykonalne.
Wysokości < 5 km: Zbyt konserwatywne, nie wykorzystują potencjału niskiej grawitacji.
Wysokości > 20 km: Możliwe w teorii, ale wymagają rozwiązań wykraczających poza sprawdzone metody (ściągi, aktywna stabilizacja, zaawansowana kompensacja termiczna, materiały o ultra-niskim α).
Co oznacza 10-15 km w praktyce
Na Księżycu brak atmosfery oznacza idealną przejrzystość widzenia — brak rozpraszania światła, zamglenia, czy krzywizny horyzontu maskowanej przez warstwy powietrza.
Z wysokości 15 km obserwator uzyskuje:
- Widok porównywalny z lotem samolotem na Ziemi (~10-12 km)
- Horyzont widoczny w odległości ~170 km (dla Księżyca o promieniu 1737 km)
- Kontrast terenu znacznie większy niż na Ziemi
- Struktury geologiczne czytelne w skali dziesiątek kilometrów
W tym sensie nawet „tylko” 15 km daje obserwacyjnie ogromny efekt — bez potrzeby wchodzenia w spekulatywny reżim > 20 km.
Nota końcowa: fizyka kontra inżynieria
Fizyka mówi: „Możesz 20-40 km”.
Inżynieria odpowiada: „Tak, ale po co? 15 km da ci 90% efektu przy 30% ryzyka.”
I to jest właśnie różnica między granicą fizyczną a granicą rozsądku inżynierskiego.
Założenia pominięte, ale istotne
Niniejsza analiza celowo ogranicza się do mechaniki konstrukcji pierwszego rzędu. Oznacza to świadome pominięcie kilku aspektów, które w pełnym projekcie byłyby kluczowe:
Podłoże i fundamenty
Zakładamy, że regolit i skała macierzysta zapewniają wystarczającą nośność dla konstrukcji o masie rzędu setek ton.
W praktyce:
- Regolit na Księżycu ma głębokość 4-15 m (średnio ~10 m)
- Nośność regolitu: ~100-300 kPa (zależnie od zagęszczenia)
- Dla wieży 15 km o masie ~500 ton i podstawie o powierzchni 100 m², naprężenie wynosi ~8 kPa (500 t × 1,62 m/s² / 100 m²)
- Wniosek: Fundamentowanie w regolicie jest wykonalne, choć może wymagać zagęszczenia lub dotarcia do skały macierzystej
Problem fundamentu nie jest czynnikiem limitującym w zakresie 10-15 km, ale staje się istotny powyżej 20 km (rosnąca masa podstawy).
Tłumienie drgań
Brak atmosfery to paradoks:
- ✅ Plus: Zerowe obciążenia wiatrem (na Ziemi dominujące dla konstrukcji > 300 m)
- ❌ Minus: Brak aerodynamicznego tłumienia drgań
Co to oznacza:
Konstrukcje wysokie na Księżycu będą podatne na:
- Drgania wywołane ruchem ludzi na platformie
- Wibracje od pojazdów lub maszyn w pobliżu
- Mikroskopowe wstrząsy sejsmiczne (Księżyc jest sejsmicznie spokojny, ale nie martwy)
Rozwiązania:
- Tłumiki masowe pasywne (znane z ziemskich wieżowców, np. Taipei 101)
- Aktywne systemy stabilizacji (rzadsze, ale stosowane w ekstremalnych przypadkach)
- Projektowanie z uwzględnieniem niskich częstotliwości własnych
Koszty: Tłumiki zwiększają masę o ~1-3%, co jest akceptowalne.
Granica > 30 km: gdzie zaczyna się nieznane
Powyżej ~30 km mogą zaczynać odgrywać rolę efekty orbitalne:
- Gradient grawitacyjny: Na wysokości 30 km nad powierzchnią Księżyca, grawitacja jest ~1,7% słabsza niż u podstawy (efekt znikomy, ale mierzalny)
- Prędkość orbitalna: Księżyc obraca się wokół własnej osi (okres ~27 dni). Szczyt wieży porusza się z prędkością liniową nieznacznie większą niż podstawa — ale w skali 30+ km różnica wynosi ~3 mm/s, co daje efekt Coriolisa rzędu 10⁻⁶ m/s² (całkowicie pomijalne)
- Pływy grawitacyjne: Ziemia wywołuje pływy na Księżycu (~10 cm amplitudy). Dla konstrukcji 30+ km może to dawać mierzalne naprężenia w skali miesięcy
Wniosek: Efekty te są teoretycznie obecne, ale dla zakresu 10-20 km są pomijalnie małe. Powyżej 30 km wchodzą w reżim „ciekawostki naukowej”, nie praktycznego ograniczenia.
Projekt, który się rozgałęzia
Ta analiza wyznacza granicę fizyczną i zakres sensowny (10-15 km), ale nie zamyka projektu. W zależności od celów i wyborów, realizacja może pójść w bardzo różne kierunki:
1. Dostęp dla ludzi
Wariant A: Minimalistyczny
- Drabina zewnętrzna (wspinaczka w skafandrach)
- Brak hermetyzacji
- Czas wejścia: ~6-8 godzin dla 15 km
- Zalety: Minimalna masa, najprostsza konstrukcja
- Wady: Ekstremalne wymagania dla astronautów, ryzyko
Wariant B: Hybrydowy
- Winda lub wciągarka cargo
- Hermetyzowana kabina na szczycie (platforma odpoczynkowa)
- Drabina jako droga ewakuacyjna
- Zalety: Bezpieczniejszy, krótszy czas dostępu (~1-2h windą)
- Wady: Masa windy i kabiny (+20-30% masy całości)
Wariant C: Pełna hermetyzacja
- Tunel ciśnieniowy wzdłuż całej konstrukcji
- Winda wewnętrzna
- Zalety: Maksymalne bezpieczeństwo, komfort
- Wady: Masa +50-100%, wymaga aktywnego utrzymania ciśnienia
2. Ochrona środowiskowa
Mikrometeoroidy:
- Dla konstrukcji ażurowej (kratownica): powierzchnia czynna ~1% całości
- Prawdopodobieństwo trafienia: ~0,01-0,1% rocznie dla elementu o powierzchni 1 m²
- Rozwiązanie: Redundancja elementów konstrukcyjnych (uszkodzenie 1-2 prętów nie powoduje katastrofy)
Promieniowanie:
- Na Księżycu: ~200 mSv/rok (vs ~3 mSv/rok na Ziemi)
- Dla wieży widokowej (krótkie pobyty): nie jest problemem
- Dla stałej obserwacji: wymaga osłon (regolit 2-3 m lub równoważnik)
- Konsekwencje: Osłona radiacyjna na platformie zwiększa masę o ~10-50 ton
3. Funkcja konstrukcji
A. Czysto widokowa
- Minimalna platforma (20-50 m²)
- Kilka osób
- Masa użytkowa: ~1-5 ton
B. Obserwacyjna (naukowa)
- Teleskopy, czujniki sejsmiczne, stacja meteoroidowa
- Platforma 50-100 m²
- Masa użytkowa: ~5-20 ton
- Korzyść: Wysokość daje dostęp do niższych orbit wizualnie, eliminuje interferencje z powierzchni
C. Komunikacyjna
- Anteny przekaźnikowe (łączność powierzchnia-orbita)
- Maszt powyżej platformy (+5-10 km)
- Korzyść: Eliminuje problem „widoczności” dla łączności (na Księżycu brak jonosfery do odbijania fal)
D. Hybrydowa
- Platforma widokowa na 10 km
- Maszt komunikacyjny do 15-20 km
- Optymalizacja: Maksymalna funkcjonalność przy kontrolowanym ryzyku
4. Filozofia projektowa
Jednorazowa vs długowieczna:
- Konstrukcja „demonstracyjna” (żywotność 2-5 lat): lżejsza, tańsza, wyższe ryzyko
- Konstrukcja „infrastrukturalna” (żywotność 20-50 lat): cięższa, droższa, niższe ryzyko
Lekka vs chroniona:
- Lekka, otwarta: maksymalna wysokość, minimalna ochrona
- Ciężka, chroniona: niższa, ale bezpieczniejsza (osłony przed mikrometeoroidami i promieniowaniem)
Pasywna vs aktywna:
- Pasywna: bez systemów energetycznych, tłumienie mechaniczne
- Aktywna: czujniki + aktuatory stabilizacyjne (wyższe bezpieczeństwo, ale złożoność)
Perspektywa końcowa
Warto podkreślić kluczowy wniosek tej analizy:
Na Księżycu wysokości rzędu 10-15 km są inżyniersko porównywalne z konstrukcjami 1,5-2,5 km na Ziemi.
To nie wymaga:
- Nowych materiałów (stal, aluminium, kompozyty — wszystko dostępne)
- Przełomowych technologii (kratownice, fundamenty, tłumiki — wszystko znane)
- Nowej fizyki (te same równania, inna skala)
Wymaga natomiast:
- Świadomego projektowania pod warunki księżycowe (niska grawitacja, próżnia, cykle termiczne)
- Zrozumienia, że „inżyniersko banalne na Ziemi” pozostaje „inżyniersko banalne na Księżycu” — tylko na inną skalę
- Akceptacji, że 15 km na Księżycu to ekwiwalent obciążeniowy 2,5 km na Ziemi — ambitne, ale w pełni wykonalne
To nie jest science fiction.
To po prostu inna skala tego samego inżynierskiego problemu — z tą różnicą, że na Księżycu grawitacja przestaje być głównym wrogiem, a zaczyna być sprzymierzeńcem.
